Schermen maken kleur door rood, groen en blauw licht op te tellen; drukpersen doen dat door vier inkten op papier te leggen. Een bestand dat in CMYK is opgeslagen, beschrijft inkt, en een browser die licht verwacht, moet het omzetten. Het resultaat is vaak een doffe of verschoven kleur, en sommige systemen kunnen zo’n bestand helemaal niet lezen.
CMYK-bestanden komen meestal via drukwerk in een webshop terecht: een catalogus, een verpakkingsontwerp, een export van een bureau. Verscheidene marktplaatsen vermelden dat ze de modus niet accepteren of waarschuwen dat hij fouten veroorzaakt, en vragen om RGB of het sRGB-profiel. Enkele specificaties die voor drukwerk en retailleveranciers zijn geschreven, accepteren nog beide.
Omzetten naar RGB in een beeldbewerkingsprogramma vóór het uploaden lost het probleem op, en het loont om de kleuren daarna te vergelijken, omdat felle blauw- en groentinten het meest veranderen. Foto’s van een telefoon of camera zijn van meet af aan RGB, net als afbeeldingen die voor het web zijn gemaakt.
Waar de vier letters van CMYK voor staan
C, M en Y zijn cyaan, magenta en geel, de drie inkten die elk een deel van wit licht absorberen. K staat voor key, de zwarte drukplaat waarop drukkers vroeger de andere uitlijnden. Zwart krijgt een eigen inkt omdat de drie kleuren samen een modderig donkerbruin geven in plaats van een diep zwart, en omdat tekst en fijne lijnen scherper drukken in één inkt dan in drie gestapelde lagen.
CMYK is subtractief: papier begint wit, en elke laag inkt neemt licht weg, dus meer inkt betekent donkerder. Een scherm is additief: het begint zwart en voegt rood, groen en blauw licht toe, dus meer van elk betekent lichter. Door deze tegengestelde logica kan een bestand dat voor het ene is gemaakt niet zomaar op het andere worden getoond.
Waarom CMYK geen vaste set kleuren is
Dezelfde CMYK-waarden drukken anders af op gestreken en ongestreken papier, op karton, op krantenpapier en op verschillende persen. Drukkerijen werken daarom met profielen die hun papier en pers beschrijven, en een CMYK-bestand is pas volledig bepaald samen met zo’n profiel.
Elk van beide bereikt ook kleuren die de ander niet haalt. Felle schermgroenen, -blauwen en sommige oranjes vallen buiten wat vier inkten kunnen drukken, en ontwerpprogramma’s markeren ze als buiten het gamut. Een paar gedrukte cyaan- en geeltinten vallen op hun beurt buiten sRGB, wat een van de redenen is waarom een omzetting van de ene modus naar de andere en terug niet de oorspronkelijke kleuren oplevert.
Wanneer een verkoper wel CMYK nodig heeft
Hangtags, etiketten, verpakkingen, gedrukte catalogi, lookbooks en posters gaan naar de drukker. De drukkerij vraagt meestal CMYK-bestanden die met haar eigen profiel zijn gemaakt, of zet RGB-bestanden zelf om. Wie vraagt welke van de twee ze wil voordat de bestanden worden voorbereid, bespaart een tweede proefronde.
Een praktische opzet houdt van elk beeld één RGB-master en maakt daar drukkopieën van, nooit andersom. Het webbeeld wordt vanuit de master in sRGB geëxporteerd; de drukkopie wordt met het profiel van de drukker omgezet en op het scherm gecontroleerd met een softproof, een voorvertoning die het papier en de inkten nabootst.
CMYK en verwante kleurbegrippen
- sRGB-kleurruimte
- sRGB is de kleurruimte die browsers en telefoons aannemen, en de ruimte waarin een productafbeelding online hoort te staan. Een CMYK-bestand voor een productpagina wordt specifiek naar sRGB omgezet, niet zomaar naar RGB in het algemeen.
- Kleurruimte
- Een kleurruimte is het vastgelegde bereik aan kleuren dat een bestand kan beschrijven. CMYK is een kleurmodel, en elke combinatie van papier en pers heeft haar eigen CMYK-kleurruimte, beschreven door een profiel.
- ICC-profiel
- Een ICC-profiel is de aanduiding in een bestand die de kleurruimte ervan benoemt. Bij een CMYK-bestand beschrijft het een bepaalde pers en papiersoort; zonder profiel kunnen dezelfde inktwaarden op meerdere manieren worden gelezen.
- Adobe RGB
- Adobe RGB is een bredere RGB-ruimte, ontworpen met drukwerk in gedachten. Ze dekt meer van de kleuren die een pers kan drukken dan sRGB, en daarom gebruiken fotografen haar voor drukwerk, maar online wordt ze net als een CMYK-bestand naar sRGB omgezet.
CMYK-checklist voor web en drukwerk
- Elk beeld voor een productpagina of een productfeed staat in RGB met het sRGB-profiel, ook beelden die eerst voor drukwerk zijn gemaakt.
- Bestanden van een ontwerper, een bureau of een leverancier zijn vóór het uploaden op hun kleurmodus gecontroleerd, niet pas na een foutmelding.
- Felle blauwen, groenen en oranjes zijn na elke omzetting tussen de twee modi met het product vergeleken.
- Drukkopieën worden vanuit de RGB-master gemaakt met het profiel dat de drukkerij opgeeft, en de master zelf blijft in RGB.
- Vóór een drukrun is een softproof of een gedrukte proef gecontroleerd, want een scherm toont licht en geen inkt op papier.
